59d244c0-ce4a-41d2-85f2-63f3536b9e9a-1682-000001b47a487ac1_tmp

Ukrayna’nın en önemli ihraç kalemlerinden biri de orman ürünleri ve ülkemiz bu ürünlerin Ukrayna’dan ithalatında Avusturya ve Çin ile birlikte ilk 3 sırada yer alıyor. Türkiye’nin, Ukrayna’dan toplam ithalatının yaklaşık %10’unu da yine orman ürünleri oluşturuyor. Orman ürünleri kaynağı, yurt içi üretimi karşılayaman ülkemizin bu alandaki toplam ithalatında Ukrayna’nın toplam payı ise 2016 yılının ilk on ayında %17 seviyesinde gerçekleşti. Türkiye ile Ukrayna arasındaki ticarette çok önemli bir kalem olan orman ürünleri sektöründe ne yazık ki bugüne kadar Türkçe tek bir rapora dahi sahip değildik. Türkiye Cumhuriyeti Kiev Ticaret müşaviri Haydar Koçak,  bloğumda ikinci kez konuk yazar olarak kendisine yer verdiğim Ukrayna mobilya ve ağaç sektörü raporuyla bu konuda önemli bir kaynak eksikliğini gidermiş oldu.

Avrupa Birliği ile Serbest Ticaret Antlaşması imzalayan, 4 AB ülkesiyle sınırdaş Ukrayna’nın ağaç stoğu da ağırlıkla AB’ye yakın bölgelerde. Son yıllarda Orta ve Batı Ukrayna’da çok sayıda Türk firmasının ağaç ürünleri üretimine dönük irili ufaklı üretim tesisi açtığına tanıklık ediyoruz ve bu yönelim devam ediyor. Bununla birlikte Danimarkalılar’ın bile mobilya üretimi yaptığı, asgari ücretin yalnızca 120 dolar olduğu Ukrayna’da, Türk firmaları Ukrayna’nın potansiyelini kullanmaktan yine de çok uzak. Özellikle orman ürünlerinde ara malı üreten ve mobilya gibi  katma değerli üretim yapan Türk firmalarının Ukrayna’yı ve Ukrayna’da üretim yapmayı gündemlerine almaları önümüzdeki dönemde daha sık karşılacağımız bir durum olacaktır.

Ukrayna Mobilya ve Ağaç Sektörü Raporu

1.Giriş

Ülkemizde yeterli oranda ormanlık alanı olmaması nedeniyle, yurt içi orman ürünleri üretimi yurt içi tüketimi karşılamamakta olup, açık ithalatla karşılanmaktadır. 2016 yılı Ocak-Ekim döneminde 1,1 milyar dolar orman ürünleri ithalatımızın % 17’si yani 187 milyon doları Ukrayna’dan gerçekleşmiştir. 9 Temmuz 2015 tarihli Ukrayna Resmi Gazete’sinde yayımlanan Ukrayna Kanunuyla;  44.03 GTP’de yer alan çam ağacı dışındaki tomruk ihracatı 1 Kasım 2015 tarihinde yasaklanırken, çam tomruğu ise 1 Ocak 2017 tarihinden itibaren yasaklanmaktadır.

Söz konusu yasaklama kapsamında mobilya üretiminde kullanılan, ceviz, meşe, çam gibi ağaç türleri yer almakta olup, yabancı yatırımcılar, ağaç işleme ve mobilya sektöründe yatırım yapılmasına yönlenmişlerdir.  Bu itibarla, Ukrayna’nın mobilya sektörünün hacmi 600 milyon dolar, aksam ve parçalar ve ağaç işleme makinaları potansiyeli de dahil edildiğinde, toplam 1 milyar doların üzerinde bir pazar oluşturmaktadır.

Ayrıca Ukrayna’nın coğrafi konumu, Avrupa Birliği ve Bağımsız Devletler Topluluğu ile yürürlükte bulunan Serbest Ticaret Anlaşmaları çerçevesinde yaklaşık 800 milyon nüfus gibi önemli bir pazara hitap etmesinin yanı sıra, ülkedeki ucuz işgücü de dikkate alındığında mobilya sektörü açısından önemli bir üretim üssü olarak değerlendirilmektedir.

2.Üretim

Ukrayna’da mobilya sektöründe yaklaşık 3000 firma üretim faaliyeti göstermekte olup, üreticilerinin çoğunluğu küçük ve orta ölçekli işletmelerdir. Mobilya sektörü Kiev, Odesa, Harkov, Hmelnytsky,  Poltava, Zaporojje ve Dnipropetrovsk şehirlerinde yoğunlaşmıştır. Üretilen ürünlerin, % 40’ı ev mobilyaları, % 37’si ofis mobilyaları, % 18’i mobilya aksesuarları ve % 5’i ise özel mobilyalardan oluşmaktadır.

Mobilya sektörü ülke gayri safi hasılasının % 1’ni oluşturmaktadır. 2010 yılında sektörde 157 bin kişi istihdam edilirken, bu sayı 2011’de 152, 2013’te 138 ve 2014 yılında ise 108 bin kişiye düşmüştür.

Sektörde;  KMK, Ekmi, Merx, Dnipromebli, Livs, Enran, Liga-Nova, Narbutas&Ko, Amati, Blest, Snite, S-Mebli, Office Solutions ve NovyStyl gibi büyük firmalar da faaliyet göstermektedir.

Her sene Ukrayna’da orman ürünlerinin stoku 1,3 milyon m3 seviyesinde gerçekleşmektedir. Ormancılık sektörü Zakarpatska, İvano-Frankivska ve Çernivetska başta olmak üzere Ukrayna’nın batı bölgelerinde gelişmiştir.

Ülkemizden bir firma, 2011 yılının Şubat ayında Polonya menşeli mobilya grubu FORTE’nin Donetsk’te bulunan fabrikasını satın alarak Ukrayna’da kanepe, yatak ve sandıklı baza üretimine başlamıştır. 9,87 milyon Avro sermayesi ve 139 çalışanı ile 19.200 m²’si kapalı toplam 42.000 m² kapalı alanda faaliyetlerini sürdürmüştür. Bir taraftan işletmenin modernizasyonu ve diğer taraftan marka tanıtım faaliyetleri kapsamında 102 satış noktasına mal ve hizmet vermiştir. 2012 yılı Temmuz ayı itibarı ile faaliyete geçen 1.200 m2 kapalı alana sahip, yay üretim ve dizgi hattı ile yatak ve kanepe ürün gurupları için bonel yay ihtiyacını karşılamış ve. Ukrayna Devlet Enstitüsünden 2012 yılı en kaliteli mobilya üreticisi ödülü alınmıştır.

Ancak, 2013 yılının sonunda Ukrayna’da ortaya çıkan politik kriz, akabinde Kırım’ın ilhakı ve ülkenin doğusundaki Donbas bölgesinde bir süredir yaşanılan çatışmalara ilişkin sağlanan kırılgan ateşkes koşullarında, firmanın - Artemovsk şehrinde bulunan Forte Ukrayna fabrikasına hammadde tedarik edilemediğinden üretim faaliyetinin neredeyse durdurulması sonucu yaklaşık 2,5 milyon Avro’luk makine yatırımı atıl duruma düşmüştür.

3.Dış Ticaret

3.1 İhracat

2015 yılı Ukrayna’nın ihracatı içerisinde orman ürünlerinin payı % 3, mobilya sektörü ihracatı ise % 1 dir.

Ukrayna’nın 2014 yılında 531 milyon dolar olan ihracatı, 2015 yılında 397, 2016 yılı Ocak-Eylül döneminde ise 286 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir.  Söz konusu ürünlerden ülkemizden 2014 yılında ithalat 1,9 milyon dolar, 2015 yılında 1,8 milyon dolara düşmüş ve 2016 yılı Ocak-Eylül döneminde ise 1,2 milyon dolar olmuştur.

Ukrayna’nın mobilya ihracatında ilk sırada Polonya, Rusya, Almanya ve Kazakistan gelmektedir.

Tablo:1 Ülkeler İtibariyle Oturmaya Mahsus Mobilyalar  İhracat İstatistikleri

2014

2015

2016 Ocak-Eylül

Ülkeler

Mik (Ton)

Değ(1.000 $)

Mik (Ton)

Değ(1.000 $)

Mik (Ton)

Değ(1.000 $)

TOPLAM

   55.961     

       213.102     

   50.070     

     175.381     

  37.249     

     139.884     

POLONYA

     6.257

         63.382

     4.687

       62.147

    6.337

       67.894

RUSYA FED.

   31.446

         88.115

   23.712

       55.470

    7.706

       16.547

ALMANYA

     1.778

           5.345

     4.575

       10.294

    4.665

       10.434

DANİMARKA

     2.086

         10.777

     2.161

       10.212

    3.350

       10.423

BELÇİKA

        426

           1.538

        703

         2.309

    3.293

         7.985

İSVEÇ

        656

           1.884

     1.316

         3.238

    1.200

         2.785

BEYAZ RUSYA

     3.111

         10.047

     1.981

         5.086

    1.104

         2.704

ROMANYA

        454

              976

        771

         1.546

       937

         1.865

KAZAKİSTAN

     2.851

         11.390

     2.039

         6.191

       715

         1.810

FİNLANDİYA

           -

                -

        388

            806

       797

         1.687

MOLDOVA

     1.210

           3.309

        851

         2.061

       548

         1.373

AVUSTURYA

           -

                -

        324

            724

       509

         1.196

İSPANYA

        350

           1.830

        442

         1.417

       346

         1.180

LİTVANYA

        527

           1.297

        739

         1.492

       577

         1.174

BÜYÜK BRİTANYA

           -

                -

        215

            531

       281

         1.104

GÜRCİSTAN

        404

              947

        511

         1.069

       496

         1.064

LETONYA

        549

           1.245

        681

         1.267

       586

         1.047

Tablo:2 Ülkeler İtibariyle Diğer Mobilyalar ve Bunların Aksam ve Parçaları İhracat İstatistikleri

2014

2015

2016 Ocak-Eylül

Ülkeler

Mik (Ton)

Değ(1.000 $)

Mik (Ton)

Değ(1.000 $)

Mik (Ton)

Değ(1.000 $)

TOPLAM

 128.811     

       230.076     

 103.574     

     156.871     

  70.873     

     102.181     

RUSYA FEDERASYONU

   39.958

         93.727

   26.750

       48.158

    6.669

       16.020

ALMANYA

     4.824

         10.730

     7.940

       13.653

    8.826

       14.117

POLONYA

     4.115

           6.436

     7.057

         8.555

  10.607

       11.009

KAZAKİSTAN

   35.658

         50.673

   20.924

       27.403

    6.287

         8.006

BEYAZ RUSYA

     7.923

         16.989

     3.751

         7.650

    3.924

         7.121

MOLDOVA

     7.975

           9.879

     5.959

         6.656

    3.701

         4.197

FRANSA

        375

           1.196

        680

         1.386

    1.544

         2.854

ROMANYA

     1.257

           1.015

     1.808

         1.446

    3.599

         2.799

GÜRCİSTAN

     5.644

           7.023

     3.392

         4.402

    2.563

         2.780

AVUSTURYA

     1.048

           2.357

     1.403

         2.354

    1.864

         2.686

İSPANYA

        313

              676

        329

            708

    1.407

         2.290

BÜYÜK BRİTANYA

        292

              534

     1.158

         1.790

    1.247

         2.207

LETONYA

     1.531

           1.766

     2.210

         2.097

    2.286

         2.173

DANİMARKA

        809

           2.436

        720

         2.179

       755

         1.965

BAE

        536

           1.518

        693

         1.560

    1.111

         1.859

AZERBAYCAN

        489

           1.134

     1.186

         2.478

    1.274

         1.616

3.2 İthalat

Ukrayna’da mobilya üretimi yapılmakla birlikte önemli miktarda ithalat da gerçekleştirilmektedir. İthalat yapılan belli başlı ülkeler Çin, Polonya, İtalya, Rusya ve Almanya’dır. İtalyan mobilyaları, diğer ithal mobilyalara göre biraz daha yüksek fiyata satılmakta ve genelde üst gelir grubunca satın alınmaktadır. Daha düşük gelir gruplarının alışveriş yaptığı bölümde ise Çin, Polonya ve Rusya’nın ürünlerinin öne çıktığı gözlenmektedir.

Tablo:3 Belli Başlı Ülkeler İtibariyle Diğer Mobilyalar ve Bunların Aksam ve Parçaları İthalat İstatistikleri

2014

2015

2016 Ocak-Eylül

Ülkeler

Mik(Ton)

Değ (1.000 $)

Mik(Ton)

Değ (1.000 $)

Mik(Ton)

Değ (1.000 $)

TOPLAM

 31.860     

      107.836     

 16.432     

      48.784     

 11.689     

      35.160     

ÇİN

 12.641

        34.296

   4.666

      12.814     

   3.750

         9.294     

İTALYA

   4.060

        18.321

   2.560

         8.186     

   1.696

         5.850     

POLONYA

   5.020

        16.063

   2.991

         7.718     

   2.166

         5.174     

ALMANYA

   1.145

          4.258

   1.026

         2.736     

      595

         2.265     

TÜRKİYE

      994

          4.099

      450

         1.831     

      535

         2.063     

MALEZYA

   1.594

          4.381

      151

         1.739     

      124

            827     

ROMANYA

      400

          2.482

      330

         1.711     

      142

            800     

BEYAZ RUSYA

      688

          2.016

      366

         1.158     

      261

            791     

ÇEK CUMHURİYETİ

      246

          1.311

      216

            825     

      164

            643     

MACARİSTAN

      485

          1.873

         -

                -       

      226

            639     

MALEZYA

         -

                -

      384

         1.007     

      229

            623     

RUSYA FEDERASYONU

      944

          2.729

      479

         1.014     

      271

            593     

AVUSTURYA

        99

             638

      118

            522     

      139

            554     

FRANSA

      200

             597

         -

                -       

      144

            520      

Tablo: 4 Ülkeler İtibariyle Oturmaya Mahsus Mobilya İthalat İstatistikleri

2014

2015

2016 Ocak-Eylül

Ülkeler

Mik(Ton)

Değ (1.000 $)

Mik(Ton)

Değ (1.000 $)

Mik(Ton)

Değ (1.000 $)

TOPLAM

 14.459     

        71.741     

   8.881     

        39.148     

   8.256     

        35.071     

ÇİN

   8.801

        31.395

   4.349

        15.103

   4.658

        15.214

DANİMARKA

      144

          3.915

      198

          4.229

      162

          3.473

İTALYA

   1.306

          7.050

      837

          3.501

      693

          2.858

POLONYA

   1.052

          5.532

      585

          2.734

      478

          2.131

ALMANYA

      295

          1.816

      264

          1.133

      191

          1.121

ROMANYA

      382

          2.593

      268

          1.593

      188

          1.115

MACARİSTAN

      187

          1.032

      190

             735

      242

          1.036

RUSYA FEDERASYONU

      727

          3.724

      402

          1.705

      202

             729

BÜYÜK BRİTANYA

        65

             851

        31

             704

        25

             714

TÜRKİYE

      393

          1.392

      116

             651

      198

             642

İSPANYA

         -

                -

         -

                -

        71

             629

VİETNAM

      167

             814

      142

             605

      153

             601

ABD

        60

             643

        86

             562

        50

             594

BEYAZ RUSYA

      154

             851

      143

             621

      164

             558

MALEZYA

      726

          2.498

      267

             950

      159

             544

Sonuç

Orman ürünleri temininde önemli hammadde kaynağımız olan Ukrayna, tomruk yerine işlenmiş ürünlerin ihracatına yönelik olarak ihracatta yasaklama yoluna başvurmuştur. Bu itibarla, Ülkemizin ihtiyaç duyduğu hammaddeyi, sürekli ve zamanında düşük fiyattan temin edebilmesi açısından, ortaya çıkan engellerin aşılması için Ukrayna içerisinde tomruk belirli şekillerde işlenerek, ithal edilmesi kaçınılmaz bir hal almıştır.

Ayrıca,  Ukrayna’nın orman ürünleri açısından zengin olması, Avrupa-Asya arasında köprü konumunda bulunması, 800 milyon nüfus gibi önemli bir pazara hitap etmesi, ucuz iş gücü gibi avantajları dikkate alındığında, mobilya sektöründe de yatırım yapılabileceği değerlendirilmektedir.

Konut sektöründeki gelişmelerde, ev ve ofis mobilyalarının yanı sıra özellikle gömme dolaplar ön plana çıkmaktadır.

Bu çerçevede, 1991 yılından itibaren ülkede yapısal reformların henüz gerçekleşmemiş olması, risk ve fırsatların yatırımcılarımız tarafından iyi bir şekilde analiz edilerek, karar vermelerinde yarar bulunmaktadır.

Haydar KOÇAK

dscn01671

Türkiye Cumhuriyeti Kiev Ticaret Müşaviri

Haydar Koçak Kimdir?:  2015 yılının temmuz ayından beri Türkiye Cumhuriyeti Kiev Ticaret Müşavirliği görevini sürdüren Haydar Koçak, Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı’nda ithalat genel müdürlüğü başta olmak üzere birçok farklı bölümde uzman olarak görev yapmıştır. Hırvatistan ve Kosava’da ticaret müşavirliği görevlerinde de bulunan Koçak, kariyeri boyunca çok sayıda sektör ve ülke raporu kaleme almıştır.

Kaynakça:

  • National Bank of Ukraine Business Outlook Survey 2015

  • Ukrayna  Devlet İstatistik Servisi,

  • Türkiye İstatistik Kurumu