Bir Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın Türkiye’ye yaptığı en tarihi ziyaret

by burakpehlivan on 20/10/2020

Ukrayna Cumhurbaşkanı Zelenskiy’in Türkiye’ye yaptığı iki günlük çalışma ziyaretinin duyurusu, İstanbul’a hareketinden yalnızca bir gün önce 15 Ekim’de Cumhurbaşkanlığı’nın resmi sitesinde kamuoyuyla paylaşılırken, çalışma ziyaretinin içeriği ve sonuçları gösteriyor ki, bu ziyaret çok daha önceden tüm ayrıntısına kadar titizlikle planlanmıştı. Başkan Zelenskiy’in ifadesiyle bu tarihi ziyaretle, iki ülke ekonomik, ticari, savunma ve güvenlik anlamında birbirleriyle daha önce hiç olmadığı kadar yakınlaştılar.  Nitekim Ukrayna Cumhurbaşkanlığının resmi sitesinde ziyaretle ilgili tam 15 haber paylaşımı yapılırken  yine başkanın yaklaşımından yola çıkarak diyebiliriz ki, sonuçları itibarıyla  bu ziyaret bir Ukrayna Cumhurbaşkanı’nın Türkiye’ye yaptığı en kapsamlı ve başarılı seyahatti.

Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenskiy, Brüksel’de Avrupa Birliği Zirvesi ile başladığı, Londra’da Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson ile Serbest Ticaret Antlaşması imzalayarak devam ettiği, sonrasında Polonya Cumhurbaşkanı Andrzej Duda’yı Odesa’da misafir ederek Polonya Ukrayna İş Forumu’na birlikte başkanlık ettiği zirveler ve ziyaretler  maratonunu 25 Ekim’de gerçekleşecek yerel seçimler öncesinde,  Türkiye’ye gerçekleştirdiği bu çalışma ziyareti ile tamamlamış oldu. Bu on günlük maraton, Ukrayna’nın politik ve ekonomik öncelikleri anlamamızı için de adeta bir turnusol kâğıdı görevi gördü.

Enerji, serbest ticaret, güvenlik ve savunma sanayinde işbirliği, inşaat ve altyapı, karşılıklı yatırımlar ve gümrükler gibi alanların ön plana çıktığı liderler ve heyetler arasında gerçekleşen görüşmelere mercek tuttuğumuz da siyasi ve ekonomik boyutun dengeli bir biçimde ele alındığını görüyoruz.  Ziyaretin temel sonuçlarına göz attığımızda da dolaysıyla çok geniş spektrum karşımıza çıkıyor.

Büyük İnşaat Hamlesi’ne Türk inşaat firmalarının daha çok katkısı 

Ev sahibi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 2002 yılında o zaman başbakan seçildiğinde önceliklerinin başında Türkiye’nin ulaşım altyapısının yenilenmesi geliyordu. O yıllardan itibaren Türkiye’de yılda ortalama 1500-2000 kilometre bölünmüş yol yapılırken, eski yollar hızla yenilendi. Halkın gündelik yaşamına yansıyan altyapıdaki gelişmeler ve ilerlemeler ise, halkın iktidara desteğini artırdı. Bugün Türkiye’nin ulaştırma altyapısı üstün kalitesiyle başta yolları olmak üzere Ukraynalı dostlarımız dahil yurtdışından gelen misafirlerimizinin hemen dikkatini çekiyor.

Cumhurbaşkanı seçildikten sonra başkan Zelenskiy’i de aynı geçmişte Erdoğan’ın yaptığı gibi Ukrayna’nın eski ve eskiyen altyapısını yenilemeyi birinci öncelik yaptı. Böylece hem halkın gündelik hayatına dokunmak mümkün hem de Ukrayna’nın daha hızlı büyüme rakamlarına ulaşması için gerekli altyapı sağlanmış olacaktı.  Büyük İnşaat olarak ifade edilen bu proje iddialı olmakla birlikte ilk yılın sonuçları oldukça umut verici. 4000 kilometrenin üzerinde yolun yapım ve yeniden inşası yıl sonuna kadar gerçekleşmiş olacak. Önümüzdeki yıl ise yaklaşık 5 milyar $ altyapı bütçesi ve 7000 kilometre yol inşa ve tamiratı hedefleniyor. Zelenskiy, iki başkanın görüşmesinde aralarında Onur ve Özaltın’ın bulunduğu Türk inşaat firmalarına Ukrayna’nın altyapısına yaptıkları başarılı katkıları için teşekkür etti.

Cumhurbaşkanı Zelenskiy, ülkesinde daha çok Türk firması görmek istediklerini belirterek, özellikle Kamu Özel Sektör Ortaklığı Public Private Partnership (PPP) ile gerçekleştirilecek altyapı projelerine de onları davet etti. Türkiye’de son 15 yılda toplam tutarı 150 milyar $’ı bulan aralarında köprülerin, ücretli yolların, havalimanların, limanların da yer aldığı 200’e yakın PPP projesi gerçekleştirildiği düşünüldüğünde ve Türkiye’nin bu alanda dünyada en önde gelen ülkelerin başında yer aldığı göz önüne alındığında, bu çağrı da nedensiz değil.

Türkiye’den Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne tam destek

Ukrayna’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne şartsız desteğini, Türkiye her platform ve her fırsatta ifade ediyor. Nitekim Cumhurbaşkanı Zelenskiy ziyaretin hemen öncesinde Demirören Haber Ajansı’nın Kiev muhabiri Sonat Kerem ile yaptığı röportajda en zor zamanlarında Ukrayna devletine ve onun toprak bütünlüğüne Türkiye’nin şartsız desteğinin Ukrayna’da kuşaklar boyunca unutulmayacağını ifade etmişti. Cumhurbaşkanı Zelenskiy ziyarette ülkesinin en yüksek devlet nişanı olan Prens Bilge Yaroslav Nişanını Cumhurbaşkanı Erdoğan’a iki ülke ilişkilerinin gelişimine yaptığı yüksek katkı ve Ukrayna’nın bağımsızlığı ve toprak bütünlüğüne desteğinden ötürü takdim ederken, Erdoğan ise teşekkür konuşmasında Kırım’ın ilhakını tanımadıklarını ve asla tanımayacaklarını hatırlatırken, Türkiye’nin Ukrayna’nın egemenliğine toprak bütünlüğüne desteğini dile getirdi.  

Güvenlikte ve savunma sanayinde daha kapsamlı işbirliğine gidiliyor

Ziyarette, yılda en az bir kez iki ülkenin dışişleri ve savunma bakanlarının aynı anda katılımıyla ortak toplantı yapılmasının karara bağlanmasıyla Türkiye ve Ukrayna arasında politik ve güvenliğe dönük konuların birlikte ele alınabilmesi ve bu konulardaki diyaloğun daha da geliştirilebilmesi için kurumsal bir mekanizma kurulmuş oldu. Aynı şekilde askeri, teknik işbirliğinin artması, ortak projelerin geliştirilmesi için de böylece uygun bir zaman yaratıldı. Türkiye bölgede Ukrayna’nın bu formatta ilişkisi olduğu tek ülke. Ayrıca Ukrayna’nın oluşturduğu Kırım Platformu inisiyatifini Türkiye memnuniyetle karşılarken,. Ukrayna’nın Nato üyeliği perspektifine Türkiye’nin desteği tekrar dile getirildi.

İmzalanan askeri çerçeve antlaşmasıyla askeri ve askeri teknik işbirliğine dönük fırsatların ele alması planlanırken, uçaksavar sistemlerinin geliştirilmesi, savaş gemileri, UAVs ve uçak motorlarının birlikte üretilmesi için ortak projelerin başlaması ve uygulanması için de iyi niyet antlaşması imzalandı.

Bu noktada şunun altını çizmek gerek. Aynı ekonomilerinde olduğu gibi Ukrayna ve Türkiye birbirlerine rakip değil, tamamlayıcı ülkeler. Dolasıyla savunma sanayinde işbirliği iki ülke açısından da büyük bir potansiyel taşıyor.

Serbest Ticaret Antlaşmasının imzalanması hızlandırılacak

Ülkeler arasında siyasi ilişkiler ne kadar güçlü ve derin olursa olsun, bu ilişkiler ticari ve ekonomik entegrasyon ve birliktelikle desteklenmedikçe sürdürülebilirliği de riske giriyor. Türkiye ve Ukrayna arasındaki ticaret iki ülke ekonomilerinin gücünü, karşılıklı ticaret potansiyelini ve siyasi ilişkilerin ulaştığı olgunluğu yansıtmaktan çok uzak. Türkiye Ukrayna dış ticaret hacmi 2008 yılında 8 milyar $ ile ziryeye ulaştıktan sonra bugün 5 milyar $’lar seviyesine sıkışmış durumda. Bu sıkışıklığı açacak, ticaret hacmini iki liderin bu seferki görüşmesinde de altını çizdiği yıllık 10 milyar $’lık hedefe çıkaracak anahtar ise Türkiye Ukrayna Serbest Ticaret Antlaşmasıdır.  İkili ekonomik ilişkilerin en önemli gündem maddesi olan Serbest Ticaret Antlaşmasının bir an önce imzalanması konusunda, iki lider irade ve kararlılıklarını tekrar bildirirlerken, bu antlaşmanın bir an önce imzalanması için antlaşmaya da  adeta imza atıldı.

Enerjjde dışa bağımlığı azaltmak için ortak hareket

Türkiye’nin geçtiğimiz aylarda Karadeniz’de bulduğu 320 milyar m3’lük gaz rezervi için, Zelenskiy, mevkidaşını tebrik ederken, enerji sektöründe iki ülkenin daha sıkı işbirliği içerisinde yer alması da karara bağlandı. İki ülke de net enerji ithalatçısı ve ekonomileri kadar, ulusal güvenlikleri için de enerji bağımsızlığı ve güvenliğine önem veriyorlar.  Yerel kaynaklardan enerji üretimine ve enerjide tedarik çeşitliliğine gitmeyi strateji olarak belirlemiş durumdalar.. Ukrayna’da 2020 yılında en büyük yabancı yatırımcı olan Türk firmalarının Ukrayna’da yenilenebilir enerji kaynaklarından enerji üretimine 300 milyon $’ın üzerinde yatırım yaptığını biliyoruz. Önümüzdeki dönemde Türk firmalarının Ukrayna’da enerji yatırımlarını artırdıklarına ve Türk ve Ukrayna firmalarının ortak projeleri birlikte gerçekleştirdiklerine tanıklık edebiliriz.

2020 başında liderler bu sefer Kiev’de buluşuyorlar .

Bu ziyarette imza edilen ikili antlaşmalarla ticaret, yatırım, enerji ve altyapı konularında yeni imkanlar açıldığı bir gerçek. Ayrıca Türkiye’de son 20 yılda yaklaşık 60 milyar $’lık özelleştirme yapıldığı düşünüldüğünde bu noktada oluşan birikim ve deneyimle, Ukrayna’da son on yıllarda bölgemizde karşımıza çıkan en büyük özelleştirme hamlelerinden birine, cumhurbaşkanı Zelenskiy’in çağrısına uyarak çok sayıda Türk firmasının ilgi göstereceğini söyleyebiliriz.

Türkiye ve Ukrayna liderleri arasındaki görüşmelerde hoş ve güzel sürprizler görmeye alışığız. Bu ziyaretin güzel sürprizlerinden biri de iki liderin yemeği esnasında Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Kanada Başbakanı Trudeau arasındaki telefon görüşmesinin  Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy’in de katılımıyla adeta üçlü bir görüşmeye dönüşmesi oldu.  

İki ülke stratejik partnerliği daha da derinleştirmeye hazırlar. 2020 başında gerçekleşecek 9. Üst Düzeyli Stratejik Konsey Toplantısı için de bu sürpriz ziyaret harika bir zemin oluşturdu. İki komşu ülke, stratejik partner arasında işbirliği potansiyeli o kadar geniş, konular o kadar çok ki her ziyarette, tarihi ziyaret söylemlerini dile getirmek abartı olmuyor. 2020 başında Kiev’deki görüşmede bizi yeni sürprizler kadar, Serbest Ticaret Antlaşması’nın imzalanması gibi müjdeler de inşallah bekliyor olacak.

Burak Pehlivan 

Aşağıdaki butonları tıklayarak, yazıyı arkadaşlarınızla paylaşın!

Leave a Comment

Previous post:

Next post: