Türkiye Ukrayna Serbest Ticaret Antlaşması, ilk kez tarih verildi

by burakpehlivan on 09/05/2017

Lviv Bölge Valiliği, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu(DEİK) ve Uluslararası Türk Ukrayna İşadamları Derneği(TUİD) tarafından düzenlenen Türkiye Ukrayna İş ve Yatırım Forumu, Lviv’de geçtiğimiz hafta 150 civarında Türk ve Ukraynalı işadamının katılımıyla gerçekleştirildi. İş Forumu, Lviv Bölge Valiliği açısından tarihiydi zira ilk kez, tek bir ülke işadamlarına özgü bir iş forumu Lviv’de Valiliğin işbirliğiyle yapıldı. DEİK Türk Ukrayna İş Konseyi ise 25 yıllık Ukrayna Türkiye ekonomik ilişkiler tarihinde Ukrayna’da, başkent Kiev dışında bir şehirde ilk kez bir etkinlik düzenledi. DEİK bünyesindeki diğer iş konseylerinin de üst düzey devlet büyüklerimizin ziyaretleri dışında yurtdışında geniş katılımlı bu tip organizasyonları pek düzenlemedikleri de düşünüldüğünde DEİK Türkiye Ukrayna İş Konseyi, Ukrayna’daki yani sahadaki Türk işadamı dernekleriyle kurduğu güzel ilişkilerin de yardımıyla güzel bir model ortaya koymuş oldu. Üç kurumun DEİK, Lviv Bölge Valiliği ve TUİD’in işbirliği güzel bir sinerji oluştururken, katılımcılar iki gün boyunca hem Lviv Bölgesinin hem de yeni Ukrayna’nın ticaret ve yatırım olanaklarını tanıma imkanı buldular.  Dilerseniz foruma ve forumun sonuçlarına daha ayrıntılı beraberce göz atalım

Onur Taahhüt’ün Ukrayna’daki yatırımları inşaatla sınırlı değil, dört ayrı fabrikası ülkede faaliyet gösteriyor

Forumun birinci günü Alman sermayeli Elektron firmasının otomotiv bileşenleri üreten fabrikası gezilirken, dünya üzerinde 230 milyon cep telefonu abonesi olan Beeline Grubu’nun finans, satınalma ve muhasebe hizmetlerini taşero ettiği Lviv’deki servis merkezinde Türk heyeti incelemelerde bulundu. Daha sonra ise, Batı Ukrayna’daki en büyük Türk yatırımı olan, Onur İnşaat’ın, ana şantiyesine giden heyet burada, bizzat şirketin yönetim kurulu başkanı Onur Çetinceviz tarafından firmanın Ukrayna’daki faaliyetleri hakkında bilgilendirildi. Bugüne kadar Ukrayna’da yüzlerce kilometre otoyolu başarıyla inşa eden Onur Taahhütün, Lviv, Poltava ve Kiev’deki üç ayrı şantiyesi yeni yol inşaatları yapıyor. Heyetin bir sonraki durağı ise, Ukrayna’daki yatırımları genelde yol inşaatıyla sınırlı bilinen grubun, aralarında hazır beton, demir, kaldırım taşı üretim tesislerinin de bulunduğu fabrikalar kompleksiydi. Birinci günün programı, TUİD Batı Ukrayna Temsilcisi Wood Industries yönetim kurulu üyesi Selim Tever’in, katılımcıların onuruna verdiği akşam yemeğiyle tamamlandı.

Türk iş dünyası, Batı Ukrayna’da, Lviv’de saygın bir konuma ulaşmıştır

İkinci gün ise, Lviv Kavalier Otel’de gerçekleşen 4 ayrı panelle devam etti. İlk panelde, Ukrayna Başbakan Birinci Yardımcısı Stepan Kubiv, Lviv Bölge Valisi Oleh Siniutka, DEİK Türkiye Ukrayna İş Konseyi Başkanı Ruşen Çetin ile TUİD başkanı olarak ben konuşmacıydık. Ukrayna hükümetinin ikinci ismi Kubiv, Ukrayna’da son üç yılda meydana gelen müthiş değişimilere istatistiklerin eşliğinde değinirken, Türkiye’ye hükümet olarak verdikleri öneme dikkat çekti. Başbakan birinci yardımcısı, ülkemizin kendileri için stratejik partner olduğunun da altını çizdi. Vali Siniutka ise Türk işadamlarının bugüne kadar yaptıkları yatırımlarla bölgede saygın bir konum elde ettiğini, Lviv’in son yıllardaki ekonomik büyüme hızının Ukrayna ortalamasının çok üstünde olduğunu, özellikle AB ile yapılan serbest ticaret antlaşması sonrasında, bölgeye üretime dönük yabancı sermaye akışında büyük artış olduğunu hatırlattı. DEİK Türkiye Ukrayna İş Konseyi Başkanı Ruşen Çetin, DEİK’in, Türkiye’nin dış ticaretinin artmasında üstlendiği vazifeyi, son yıllarda DEİK’de yaşanan değişimleri ve Türk Ukrayna İş Konseyi’nin yaptığı çalışmaları aktarırken, Türkiye Ukrayna Serbest Ticaret Antlaşmasına(STA) yalnız Türk iş dünyasının değil, Ukrayna Sanayi ve Ticaret Odası ile Ukrayna Sanayici ve Girişimciler Birliği gibi Ukrayna’da iş dünyasının çatı örgütlerinin de desteğinin tam olduğunu belirtti.

Ukrayna’da son üç yılda gerçekleştirilen yapısal reformlar, bağımsızlığın ilk 20 yılından fazla

Birinci panelin son konuşmacısı olarak Avrupa Meydanı sonrasında,  bir ülkenin ekonomik olarak yeniden doğmasını ve yapılanması sürecini katılımcılarla paylaştım. Konuşmamı burada  kısaca özetlemeye çalışacağım. Ukrayna’da son üç yılda gerçekleştirilen yapısal reformlar, ülkenin bağımsızlık sonrası ilk yirmi yılda yaptıklarından daha fazla. Ukrayna, Ukrayna ekonomisi gelişiyor, dönüşüyor. AB ve Kanada ile yapılan serbest ticaret antlaşmalarının da etkisiyle Ukrayna’nın ekonomik ağırlık merkezi doğudan batıya kayarken. Batı Ukrayna’nın kültürel ve ticari başkenti Lviv’in yeni Ukrayna’daki siyasi ve ekonomik önemi ise tüm bunlara bağlı olarak her geçen gün daha da artıyor.

Türk yatırımları,  Batılı yatırımcılar için de katalizör görevi görecektir

Bundan çok değil 5 yıl önce, toplam dış ticaretinin %40’ını Rusya ile yapan Ukrayna’nın, dış ticaretinde kuzey komşusunun payı %10’unun altına inmiş durumda. Bu olurken, Ukrayna bu kadar kısa sürede Rusya’nın eksikliğini dolduracak dış partnerleri yeterince bulamadı. Ülke ekonomisi 2014-15 döneminde %17 küçülürken, dış ticaret ise %35 daraldı. Ukrayna’da hızla iyiye gidiş olduğu kesin ancak ülkenin hedeflenen ve hakkettiği iddialı büyüme oranlarına ulaşması, kaybedilen ekonomik gücün öncelikle telafi edilip, yüksek büyüme oranlarıyla hızlı kalkıma sürecine geçişi, iç tasarruf oranlarındaki düşüklük de dikkate alındığında ancak yabancı sermaye yatırımlarıyla mümkün. AB ve Kanada ile yapılan STA’lar ve Batı’nın ekonomik ve siyasi desteği şimdilik özel sektör yabancı yatırımlarına ne yazık ki yansımış değil. Doğu Ukrayna’daki gelişmelere bağlı jeopolitik risk algısı, Batı’da Ukrayna’da yaygın yolsuzluk olduğu düşüncesi ve ülkede hukukun üstünlüğüne ilişkin kuşkular Batılı yatırımcıları ihtiyatlı olmaya itiyor. Bundan dolayı son üç yılda ciddi bir yabancı yatırım göremedik, önümüzdeki birkaç yılda da benzer gerekçelerden dolayı Batı kaynaklı yatırımlar Ukrayna’ya zayıf kalacaktır. İşte bu noktada Türk sermayesi, Ukrayna’ya, Ukrayna’nın refahına önemli katkıda bulunabilir. Türk işadamları, bugün için bile 2 milyardan fazla Türk yatırımı olan Ukrayna’ya daha fazla yatırım yapmaya hazır. İki ülke arasındaki siyasi ve iktisadi ilişkiler en üst düzeyde, Türk Havayolu şirketleri ülkenin her parçasını ulaşılabilir kılarken, güçlü işadamı kuruluşlarımız ve mevcut yatırımlarımız, yeni gelecekler için iyi bir altyapı oluşturuyor. Bu noktada özellikle üretime dönük Türk sermayenin gelmesinde müzakereleri 2007 yılından beri süren Türkiye Ukrayna Serbest Ticaret Antlaşması’nın imzalanması katalizör etkisi yapacaktır. Türk sermayesinin Ukrayna’ya yoğun olarak gelmesi ise Batı Sermayesi’nin ülkeye akışını hızlandıracak katalizör olacaktır.

Türk yatırımlarından aslan payını ise, AB ile sınırı olan, Ukrayna’nın geneline oranla daha iş dünyası dostu yerel ve merkezi idare temsilcilerine sahip Batı Ukrayna ve özellikle Lviv Bölgesi alacaktır. Lviv’de düzenlenen Türkiye Ukrayna İş Forumu işte tüm bu nedenlerden dolayı oldukça doğru bir zamanlamayla icra edilmiştir. Kaderin güzel bir cilvesi forum tam da Türkiye Ukrayna Serbest Ticaret Antlaşması müzakerelerinin Kiev’de gerçekleşen 7. tur görüşmeleriyle aynı tarihte çakıştı.

Ukrayna’da ilk kez üst düzey bir hükümet yetkilisi Türkiye Ukrayna STA’sı için tarih verdi

Birinci panelin sonunda Ukrayna Başbakan birinci yardımcısı Stepan Kubiv ile ortak basın toplantısı yaptık. Her ikimiz de toplantı esnasında Türkiye Ukrayna Serbest Ticaret Antlaşması’nın önemine dikkat çektik. Anadolu Ajansı muhabiri Ali Cura’nın yerinde sorusunu cevaplayan  ve aynı zamanda Ukrayna’nın aralarında Türkiye’nin bulunduğu ülkelerle yürüttüğü STA müzakerelerinin de patronu durumda olan Kubiv’in bu antlaşmayı en geç 2018 yılı içerisinde imzalamayı planlıyoruz diyerek ilk kez tarih vermesi bence forumun en büyük kazanımlarından biri oldu. Basın toplantısı sonrasında Ekonomi Bakanlığı AB işleri genel müdürü Mehmet Tan ve DEİK Türkiye Ukrayna İş Konseyi Ruşen Çetin’le birlikte, başbakan yardımcısı Kubiv’e hem iş dünyası hem de Ekonomi Bakanlığı olarak ülkemizin tezlerini bir kez daha aktarma imkanı bulduk. Bu arada yeri gelmişken belirteyim. 1991 yılından beri DEİK üyesi olan, dinamizmi ve enerjisiyle örnek insan,  ODTÜ’lü elektronik mühendisi, işadamı dostumuz, ağabeyimiz Ruşen Çetin’in DEİK Türkiye Ukrayna İş Konseyi başkanlığı görevinde bulunması da hem Türk-Ukrayna iş dünyalarımız hem de Türkiye Ukrayna ekonomik ilişkileri açısından son yıllarda önemli bir şansımız. 

Forumun ikinci panelinde merkezi ve yerel idarenin yetkililerinden oluşan uzmanlar bölge ve ülkenin ekonomik verileriyle ilgili ayrıntılı sunumlar yaptılar. Ayrıca katılımcılar bu bölüm ve sonrasında şehrin üst düzey bürokrasisiyle tanışma imkanı buldu.

Onur Taahhüt, Ukrayna’da turizm, yenilebilir enerji ve tarım alanlarında yatırım planlıyor

Moderatörlüğünü yaptığım, Ukrayna’daki Türk işadamlarını gözünden ülkede ticaret ve yatırım fırsatları panelinin konuşmacılarıysa Onur Taahhüt’ün yönetim kurulu başkanı Onur Çetinceviz ile Batı Ukrayna’daki en büyük Türk sanayi yatırımı olan Wood Industries’in CEO’su ve yönetim kurulu üyesi Fatih Tever’di. Çetinceviz’in Ukrayna’daki başarı hikayesini paylaştığı  konuşması sık sık alkışlarla kesildi. Dünyanın en büyük yol müteahhitlerinden olan, Hırvatistan’dan, Suudi Arabistan’a, Türkmenistan’dan, Tunus’a, Moldova’dan, Ekvator Ginesi’ne dünyanın birçok farklı coğrafyasında iş yapan Onur Çetinceviz için Ukrayna özel bir ülke. Ukrayna’yı onun için neyin özel kıldığı sorumu, genelde Ukrayna’yı, özelde ise Lviv’i kendileri için özel yapanın ülke insanının yüksek eğitim düzeyi, sıcaklığı ve samimiyeti olduğunu söyleyerek cevapladı. Onur Bey, Ukrayna’da önemli bir değişimin yaşandığını ve Türk işadamlarının pazara girmesi için çok uygun bir dönem olduğunun altını çizerken, kendilerinin de tarım, enerji, turizm gibi alanlarda yatırımı gündemlerine aldıklarını söyledi.

Ukrayna’da başarı yakalamanın sırrı ülkeyi, ülke insanını tanımaktan ve azimle çalışmaktan geçiyor

117 yıllık aile işletmesi Teverler’in Ukrayna’daki temsilcisi Fatih Tever ise, Ukrayna’da 4 yılı Lviv Bölgesi olmak üzere, 15 yıldır üretim yaptıklarını, 250 kişilik bir istihdam gerçekleştirirken, üretimlerinin %70’inden fazlasını ise Avrupa’ya ihraç ettiklerini söyledi. 2016 yılında Ukrayna’da ağaç sektöründe işlem adetinde ihracat şampiyonu olan Wood Industries’in patronu, başarının tesadüf olmadığını, kardeşi firma yönetim kurulu üyesi Selim Tever’le gece geç saatlere kadar üretim başında bulunduklarını hatta çoğu zaman fabrikada sabahladıklarını belirtti. Tever’e göre Ukrayna’da başarıyı yakalamanın sırrı, ülkeyi ve ülke insanı iyi anlamaktan ve azimle çalışmaktan geçiyor.

Soru-cevap bölümünde söz alan Lviv Belediyesi’nin ekonomi ve yatırımlardan sorumlu başkan yardımcısı Olga Sivak, Ukrayna’nın hiçbir şehrinin kendi başına başaramadığı, şehrin tramvay hattının modernizasyonu ve yeni tramvay hattı inşaatını, bu zor ve karmaşık projeyi kısa bir sürede gerçekleştirmelerinin, Onur İnşaat sayesinde başarıldığını söylerken, Onur Çetinceviz’in şahsında firmaya yalnız bu projeler için değil, şehre ve bölgeye kattıkları inanılmaz değerden dolayı minnettar olduklarını söyledi. Sivak’ın şehirdeki yabancı yatırımcıları sıraladıklarında Onur Taahhüt’ü unuttuklarını zira, Onur’u artık yabancı sermayeli bir firma, bir Türk firması olarak değil bir Ukrayna firması olarak gördüklerini söylemeleri ise sanırım salonda bulunan tüm Türk işadamlarımızın göğsünü kabarttı.

Forumun dördüncü ve son paneli ise oldukça renkliydi. Türkiye ve Ukranya arasındaki işbirliği olanaklarının ele alındığı panelin moderatörlüğünü Ruşen Çetin yaparken, ülkemizin en büyük teknokenti Tübitak Martek’in genel müdürü Dr. Orhan Çömlek, Viyana merkezli Dünya Sürdürülebilir Enerji Enstitüsü Başkanı Gökhan Yıldırım, Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu(OSTBÜK) genel sekreteri Serkan Ata ile T.C. Ekonomi Bakanlığı AB İşleri Genel Müdürü Mehmet Tan panelistlerdi. Dr. Orhan Çömlek sunumunda yüksek teknoloji ve katma değerli ürün üretiminde Teknokentlerlerin, AR-GE merkezlerinin önemine dikkat çekerken, Türkiye ve Ukrayna arasında teknoloji alanında geniş işbirliği olanakları olduğunun altını çizdi. Mehmet Tan ise, Türkiye’nin 22 ülke ile Serbest Ticaret Antlaşması olduğunu, aralarında Ukrayna’nın da yer aldığı 10 ülkeyle ise STA müzakerelerinin devam ettiğini söylerken, AB ile Gümrük Birliği de düşünüldüğüne STA’lar konusunda Türkiye’nin ciddi bir deneyim ve birikimi olduğunu ve birikimden Ukrayna’nın da yararlanabileceğini hatırlattı. AB genel müdürü, Bosna Hersek ile yapılan STA’nın bu ülkeyle dış ticareti 4 katına çıkardığını, Ukrayna ile yapılacak bir antlaşmanın da benzer hatta daha iyi bir etki yapacağını ve bu antlaşmanın bir an önce imzalanmasının iki ülkenin de menfaatine olduğunu belirtti.

Ostbük genel sekreteri Serkan Ata ise Türkiye’de ilki 1961 yılında Dünya Bankası kredisiyle kurulan Organize Sanayi Bölgeleri’nin sayısı bugün 310’a ulaştığını, OSB’lerde 50 bin firma faaliyet gösterirken, 1,7 milyon vatandaşımız istihdam edildiğini belirterek başladığı konuşmasında Bu 310 OSB’nin çatı örgütü Türkiye Organize Sanayi Bölgeleri Üst Kuruluşu olarak, Türkiye’nin bu alandaki deneyimini her zaman Ukrayna ile paylaşmaya hazır olduklarını söyledi. Ata, Türkiye’nin kalkınmasında büyük katkısı olan OSB’ler Ukrayna’nın KOBİ’lere dayalı hızlı kalkınma süreci için de oldukça faydalı olacağının altını çizdi.

Panelin ve forumun son konuşmacısı ise Gökhan Yıldırım’dı. Yıldırım, iki önemli kavramı, sürdürülebilirlik ile, enerjiyi birleştirdiği ve dünyanın birçok farklı ülkesinden örneklerle süslediği sunumunda, Ukrayna’nın yalnız ekonomik olarak değil, siyasi bağımsızlığı açısından da çok önem verdiği enerji tedariği ve üretimi;  enerjinin verimli ve efektif kullanılması konulardaki görüşlerini katılımcılarla paylaştı.

Türk Ukrayna İş ve Yatırım Forumu, Onur Çetinceviz’in katılımcıların onuruna verdiği yemekle sona erdi. Bu tür faaliyetlerde sponsor desteği çok önemlidir, organizasyonun daha iyi ve nitelikli yapılmasında önemli rol oynar. Bu anlamda sponsorlarımız Onur Taahhüt, Lifecell, Türk Havayolları, Wood Industries ve Ukrcons’a teşekkür ediyorum. Ancak insan faktörü, sponsor desteğinin de ötesinde başarıda, mükemmelliğe ulaşmada büyük öneme sahip. Bu noktada ana sponsorluğun çok ötesine geçerek, forum katılımcılarına adeta Türkiye’de oldukları hissini yaşatan, konukseverliğiyle bizleri mahcup eden Onur Çetinceviz’e müteşekkiriz. Onur Taahhüt’ün CEO’su Emre Karaahmet, Proje Müdürü Tufan İbas, Lviv’in en iyi kafesi, grubun bir başka yatırımı Glory Kafe’nin kardeşimiz gibi sevdiğimiz genç yöneticisi Erhan Yüksel, organizasyonun gerçekleşmesinde gece gündüz demeden çalışan, işin mutfağında olup, ön plana çıkmamayı tercih eden Lviv temsilcimiz ve yönetim kurulu üyemiz Fatih Aydın, Batı Ukrayna Temsilcimiz Selim Tever teşekkür etmemiz gereken isimlerin elbette başında geliyor.

Forumu başarılı ya da başarılı olarak değerlendirmeyi tabii ki öncelikle bizim değil katılımcıların yapması gerek. Ancak şunu söyleyebilirim ki planlı programın çok ötesinde bir zamanı foruma ayıran ve organizasyonu üst derecede başarılı bulduğunu söyleyen Ukrayna başbakan birinci yardımcısı Stepan Kubiv’in ve benzer düşünceyi paylaşan Vali Siniutka’nın sözleri Ukrayna tarafının memnuniyetini yansıtıyor.

Bundan sonraki süreçte, içinde enerji alt başlığının da olacağı Türkiye Ukrayna Teknoloji Zirvesi çalışmalarına başlayacağız. Ukrayna’da bir Türk Organize Sanayi Bölgesi’nin örnek proje olarak kurulması ise Ukrayna Türkiye Serbest Ticaret Antlaşması’nın imzalanmasına paralel özel sektörümüzün gündeminde olacaktır. Ukrayna’nın da Türkiye’nin de menfaatine olan ve imzalandığı takdirde ikili ticaret hacmini bugün bulunduğu 3 milyar $’lık seviyeden ortada vadede 15-20 milyar $ bandına çıkarması bir hayal olmayacak Serbest Ticaret Antlaşması’na dönük lobi çalışmalarımıza ise Ukrayna Türk iş dünyası olarak tabii ki hız kesmeden devam edeceğiz.

Burak PEHLİVAN

Share on Facebook219Share on Google+0Share on LinkedIn31Tweet about this on TwitterPin on Pinterest0

Aşağıdaki butonları tıklayarak, yazıyı arkadaşlarınızla paylaşın!

Leave a Comment

Previous post:

Next post: